Pozwolenie PAP i RAP w Indiach: kiedy wiza nie wystarczy

Masz e-Visę, lecisz do Indii i planujesz Sikkim albo Arunachal Pradesh? Bez osobnego pozwolenia PAP lub RAP nie wjedziesz tam legalnie, nawet z ważną wizą. Portal e-Visa pisze to wprost: e-Visa jest „not valid for visiting Protected/Restricted and Cantonment Areas” ^[1].

W skrócie: pozwolenie PAP (Protected Area Permit) lub RAP (Restricted Area Permit) to specjalna zgoda władz Indii na wjazd do stref przygranicznych i innych wyznaczonych obszarów. Wnioski składa się dziś przez portal e-FRRO. Zgodę najlepiej uzyskać co najmniej 30 dni przed wyjazdem, a będąc już w Indiach, najpóźniej 15 dni wcześniej ^[3][4][5]. Pozwolenie dostaje się na konkretną trasę. Część regionów, na przykład północny Sikkim, odwiedzisz wyłącznie w grupie co najmniej 2 osób, przez zarejestrowane biuro podróży ^[9].

Czym jest pozwolenie PAP i RAP w Indiach?

To specjalne zezwolenie, którego każdy cudzoziemiec potrzebuje oprócz wizy, jeśli chce wjechać na obszar chroniony (Protected Area) albo zastrzeżony (Restricted Area) ^[5][6]. Ambasada Indii w Warszawie ostrzega: cudzoziemcy mogą tam wjechać „only after obtaining a valid permit as the entry visa alone does not allow travel to these areas” ^[2]. Oznacza to, że sama wiza wjazdowa nie uprawnia do podróży w te rejony.

Obie strefy definiuje ustawa Immigration and Foreigners Act z 2025 roku. Zgodnie z tekstem projektu opublikowanym przez PRS India ^[13]:

• obszar chroniony to teren przylegający do granicy międzynarodowej Indii albo inny teren wskazany przez rząd centralny,
• obszar zastrzeżony to teren w Indiach poza obszarem chronionym, wskazany przez rząd centralny,
• art. 11 zakazuje cudzoziemcom wjazdu i pobytu na tych obszarach bez specjalnego pozwolenia (potwierdza to także omówienie ustawy w serwisie iPleaders ^[14]).

Domyślna zasada jest restrykcyjna. Według Wysokiej Komisji Indii w Kampali cudzoziemiec „is not normally allowed” na takim obszarze, chyba że rząd uzna, że istnieją „extraordinary reasons” uzasadniające wizytę ^[3]. W praktyce turystyczne trasy są jednak dostępne, a o zgodzie decyduje procedura opisana niżej.

PAP, RAP i ILP – trzy skróty, trzy rzeczy

W Sikkimie PAP dla cudzoziemców nazywano wcześniej Inner Line Permit ^[9]. Jeśli trafisz na tę nazwę w starszym przewodniku, chodzi o ten sam dokument.

Które stany i regiony wymagają pozwolenia PAP lub RAP?

Wysoka Komisja Indii w Kampali wymienia te regiony na stronie zaktualizowanej 2.11.2026 ^[3]:

Ambasada Indii w Bogocie (strona zaktualizowana 4.11.2026) podaje bardzo podobną listę, ale wśród stanów z obszarami chronionymi wymienia Meghalayę zamiast Manipuru ^[4]. Według Bogoty całe Andamany i Nikobary oraz część Sikkimu to obszary zastrzeżone (RAP) ^[4], a Kampala opisuje Sikkim jako teren częściowo chroniony, częściowo zastrzeżony ^[3]. Kampala zastrzega też, że pozwolenie jest wymagane wszędzie tam, gdzie rząd Indii ogłosi to „from time to time” ^[3]. Wysoka Komisja w Ottawie dodaje, że listę może zmienić Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (MHA) ^[7]. Zanim kupisz bilety, sprawdź więc aktualny stan u źródła.

Nagaland, Manipur, Mizoram: powrót obowiązku od 17.12.2024

Przez lata te trzy stany były zwolnione z wymogu pozwolenia. Raport roczny indyjskiego Ministerstwa Turystyki podawał, że MHA złagodziło wymogi PAP/RAP w Manipurze, Mizoramie, Nagalandzie i na Andamanach do 31.12.2022 ^[11]. Według zgodnych doniesień czterech niezależnych serwisów MHA przywróciło obowiązek PAP w Manipurze, Mizoramie i Nagalandzie 17 grudnia 2024 roku. Zakończyło to złagodzenie obowiązujące od 2010 roku ^{[15][16][17][18]}.

Skutki widać w praktyce. Według „The Assam Tribune” w maju 2025 roku dwoje obywateli USA deportowano z lotniska Lengpui w Mizoramie, bo nie mieli pozwolenia PAP ^[17]. Ta sama gazeta podaje, że władze Mizoramu poleciły liniom lotniczym informować pasażerów o wymogu jeszcze przed wejściem na pokład ^[17].

Nagaland zabiega o zniesienie wymogu. Według „Nagaland Post” 3.09.2026 parlament stanowy jednogłośnie wezwał rząd centralny do wycofania lub złagodzenia reżimu PAP. Premier stanu przypomniał wtedy, że w 2025 roku zwolnienie na Festiwal Hornbill przyznano dopiero tuż przed imprezą ^[18]. Jeśli planujesz Hornbill w grudniu 2026, nie licz na jednorazowe zwolnienie i złóż wniosek o pozwolenie z wyprzedzeniem.

Ladakh: informacje z serwisów turystycznych

Lista placówek dyplomatycznych wymienia „wybrane części Dżammu i Kaszmiru”, ale nie wymienia osobno Ladakhu ^[3]. Lokalne biura podróży opisują go szczegółowo. Według serwisu Adventure Access sam Leh i najbliższe klasztory w dolinie Indusu nie wymagają pozwolenia, a PAP jest potrzebne m.in. w dolinie Nubry i nad Pangong Tso ^[19]. Serwisy Ladakh Bikers i Ride and Fire twierdzą, że PAP nie wydaje się pojedynczemu cudzoziemcowi, tylko grupie co najmniej 2 osób ^[20][21]. W sprawie Hanle i przełęczy Umling La serwisy przeczą sobie nawzajem ^[19][21]. Dostęp do tych miejsc potwierdź na miejscu w Leh.

Kto wydaje pozwolenie PAP/RAP?

Pozwolenie wydaje organ upoważniony przez rząd Indii („competent authority”) na wniosek złożony na określonym formularzu ^[3]. W praktyce masz kilka dróg:

• Portal e-FRRO (indianfrro.gov.in) – podstawowy kanał. Placówki w Kampali i Bogocie podają, że pozwolenia wydaje się wyłącznie elektronicznie i nie ma wersji papierowych ^[3][4].
• Placówki Indii za granicą – wniosek składa się przez e-FRRO, wybierając ambasadę lub konsulat właściwy dla miejsca zamieszkania ^[6]. Sikkim Tourism opisuje to jako adnotację wydawaną razem z wizą ^[9].
• Biura FRRO w Indiach – Wysoka Komisja w Dhace (instrukcja z 12.02.2025) wymienia FRRO w Delhi, Mumbaju, Kalkucie, Ćennaju, Amritsarze, Hajdarabadzie i Bengaluru ^[8]. Ministerstwo Spraw Zagranicznych Indii wymienia pozwolenia na obszary chronione wśród usług FRRO ^[10].
• Resident Commissioner danego stanu w New Delhi – według Dhaki wydaje pozwolenia ^[8], a według Ottawy udziela aktualnych informacji o obszarach w swoim stanie ^[7].
• Okienka Sikkim Tourism – według rządu Sikkimu wyłącznie w nagłych przypadkach, m.in. w Delhi, Kalkucie, Bagdogrze, Siliguri, Rangpo i Melli ^[9].

Placówki stosują różne praktyki. Konsulat w Perth przyjmuje wnioski o PAP/RAP przez e-FRRO i centrum VFS ^[6]. Wysoka Komisja w Ottawie pisze, że nie wydaje pozwoleń turystom indywidualnym. Kieruje ich po przylocie do Bureau of Immigration lub MHA, a wnioski przyjmuje tylko od grup ze stałym programem przygotowanym przez biuro podróży ^[7]. Przed złożeniem wniosku za granicą zapytaj więc swoją placówkę, jak postępuje.

Jak złożyć wniosek o pozwolenie PAP RAP – krok po kroku

Na podstawie instrukcji konsulatu w Perth ^[6] i rządu Sikkimu ^[9]:

1. Zarejestruj się lub zaloguj na portalu e-FRRO.
2. Jeśli składasz wniosek z zagranicy, przy pytaniu „Are you submitting this application to Indian Missions Abroad?” zaznacz „Yes” i wybierz placówkę właściwą dla miejsca zamieszkania ^[6].
3. Wybierz usługę „Restricted/Protected Area Permit”.
4. Wpisz dane osobowe, paszportowe i podróżne: obszar, cel i okres wizyty ^[6].
5. Dołącz dokumenty i wyślij wniosek. Sikkim wymaga paszportu ważnego co najmniej 6 miesięcy od daty podróży, ważnej wizy indyjskiej lub wydruku e-Visy, aktualnego zdjęcia oraz informacji o porcie przylotu i wylotu z Indii ^[9].
6. Jeśli jesteś już w Indiach, opłać wniosek w e-FRRO. Gotowe pozwolenie przyjdzie e-mailem ^[9].

Formularz wymaga precyzji. Instrukcja z Dhaki prosi o podanie konkretnego miejsca, na przykład „Gangtok”, a nie samo „Sikkim”. Trzeba też opisać dokładną trasę i środek transportu, podać daty przyjazdu i wyjazdu oraz wpisać wszystkich członków grupy lub rodziny ^[8].

Ile czeka się na pozwolenie?

Birmingham dodaje, że czas zależy od wymaganych kontroli bezpieczeństwa ^[5].

Ile kosztuje pozwolenie PAP/RAP?

Oficjalne źródła podają kwotę tylko dla Sikkimu. Pozwolenie zamawiane przez e-FRRO po przylocie kosztuje tam około 2880 INR za osobę ^[9]. Według rządu Sikkimu okienka Sikkim Tourism wydają je bezpłatnie, ale tylko w nagłych przypadkach. Adnotacja z placówki za granicą jest wydawana razem z wizą ^[9]. Dla czterech osób w e-FRRO wychodzi więc około 4 × 2880 = 11 520 INR. Opłat za pozwolenia do innych stanów źródła oficjalne nie podają.

Ważność pozwolenia i zasady na miejscu

Pozwolenie obowiązuje na konkretną trasę oraz konkretne punkty wjazdu i wyjazdu. Nie możesz odwiedzić żadnego miejsca spoza tych wpisanych w pozwolenie ^[8]. W Sikkimie standardowo dostajesz pobyt do 30 dni, który można przedłużyć o kolejne 30 dni przez e-FRRO ^[9]. Starsze opracowanie kancelarii Fragomen (2015) twierdziło, że pozwolenia nie da się przedłużyć ^[12]. Nowsza strona rządu Sikkimu opisuje przedłużenie, więc dla tego stanu obowiązuje jej wersja.

Instrukcja z Dhaki z 12.02.2025 nakłada na posiadacza pozwolenia te obowiązki ^[8]:

• zameldować się u Foreigners Registration Officer (FRO) stanu lub dystryktu w ciągu 24 godzin od przyjazdu,
• mieć kilka kserokopii pozwolenia, bo kopię trzeba czasem zostawić w każdym punkcie wjazdu i wyjazdu,
• przez cały czas nosić dokumenty podróży,
• nie fotografować wrażliwych obiektów, w tym instalacji wojskowych,
• nie brać udziału w dyskusjach o sprawach kontrowersyjnych,
• nie zostawać na obszarze po wygaśnięciu pozwolenia.

Wymogi grupowe: kiedy nie pojedziesz sam?

W niektórych strefach Sikkimu wymagana jest grupa. Według rządu Sikkimu cudzoziemcy muszą podróżować w grupach co najmniej 2 osób do zastrzeżonych dolin północnego Sikkimu, a wnioski składa się przez biuro podróży zarejestrowane w Sikkim Tourism ^[9]. Dotyczy to m.in. Lachen, Yumthang oraz doliny Thangu–Chopta ^[9].

W Sikkimie nie wszystko jest dostępne nawet z pozwoleniem ^[9]:

• przełęcz Nathu La – zamknięta dla cudzoziemców,
• Zuluk – zamknięty („restricted defense border zone”),
• jezioro Gurudongmar – cudzoziemcy mogą dojechać tylko do Thangu,
• jezioro Tsomgo – dostępne, pozwolenie załatwia się przez zarejestrowane biuro podróży.

Jedziesz motocyklem? Do stref PAP w Sikkimie wpuszczane są maszyny o pojemności co najmniej 150 cm³, z ważnym przeglądem i ubezpieczeniem ^[9].

Wyjątki i zwolnienia

• Obywatele Bhutanu są zwolnieni z obowiązku pozwolenia ^[3][5].
• Paszporty dyplomatyczne i służbowe – według Fragomen pozwolenia wydaje im Ministerstwo Spraw Zagranicznych Indii ^[12]. W Dhace składa się je w centrum IVAC ^[8].
• Obywatele Afganistanu, Chin i Pakistanu oraz osoby pochodzenia pakistańskiego potrzebują obowiązkowej zgody MHA ^[12][15].

Polaków nie dotyczy żaden z tych wyjątków. Obywatel Polski potrzebuje pozwolenia na zwykłych zasadach.

e-Visa a obszary chronione i kantonmenty

Portal e-Visa podaje, że e-Visa jest „non-extendable, non-convertible & not valid for visiting Protected/Restricted and Cantonment Areas”. Na wizytę w tych miejscach potrzebna jest „prior permission from the Civil Authority” ^[1]. Po polsku: e-Visy nie przedłużysz ani nie zmienisz na inny rodzaj wizy. Nie uprawnia ona do wjazdu na obszary chronione, zastrzeżone ani do kantonmentów (Cantonment Areas). Na każdy z nich potrzebujesz wcześniejszej zgody władz cywilnych.

Z e-Visą możesz jednak uzyskać pozwolenie. Rząd Sikkimu przyjmuje wnioski od osób z e-Tourist Visa, a jako dokument akceptuje wydruk e-Visy ^[9]. Szczegóły samej e-Visy opisujemy w przewodniku e-Visa do Indii. Co jeszcze wolno na wizie turystycznej, sprawdzisz w tekście co wolno na wizie turystycznej w Indiach.

O kantonmentach źródła oficjalne mówią tylko tyle: e-Visa ich nie obejmuje i potrzebna jest zgoda władz cywilnych ^[1]. Nie podają listy kantonmentów ani osobnej procedury.

Najczęstsze błędy

• „Mam e-Visę, więc mogę wszędzie”. Nieprawda. Ambasada w Warszawie podkreśla, że sama wiza nie wystarcza na te obszary ^[2].
• „Mizoram i Nagaland są otwarte”. Już nie. Od 17.12.2024 znowu potrzebujesz PAP ^[15][16][17].
• „Załatwię pozwolenie w ostatniej chwili”. Placówki zalecają co najmniej 30 dni wyprzedzenia, a z Indii co najmniej 15 dni ^[3][5].
• „W formularzu wpiszę sam stan”. Wymagane są konkretne miejsca i dokładna trasa ^[8].
• „Z pozwoleniem pojadę gdzie chcę”. Pozwolenie obejmuje tylko wpisaną trasę i punkty wjazdu ^[8].

FAQ